Laatste update maandag, 8 juni 2026
Laatste nieuws
- Fotospeurtocht juni 2026
- Flessenactie groep 8
- Ymkje Zwanenburg-Hovenga 100 jaar
- Terugblik fietselfstedentocht
- Tweede elftal SSS’68 kroont zich tot kampioen na zege op Bitgum
- Impressie Pinksterdienst plein Poptaslot
- Geslaagde laatste workshop Floralia
- Tentoonstelling Popta zilver uitgesteld wegens extra beveiliging
- Vrijwilligers bijeenkomst Duofiets Marsum
- Huurwoning/kamer gezocht in Marsum
Verslag COVM vergadering 11 mei 2026
Minder klachten, andere vliegroute, minder hoge geluidspieken, meer grondlawaai en geruststellende woorden over de gevolgen Wet op Defensiegereedheid. Dat waren de hoogtepunten van deze COVM vergadering.
Klachten:
Het aantal klachten blijft dalen. Die tendens was er ook bij de vorige vergadering. Het laatste halfjaar (oktober ’25 tot en met maart ’26) waren er 154 klachten. Hiervan kwamen 89 (58%) van een omwonende uit Leeuwarden. In dezelfde periode vorig jaar waren dat er 478. Aanzienlijk meer, toen vanwege 1 dag Ramstein Flag in deze periode, meer avondvliegen en de WIC (wapeninstructeursopleiding voor verschillende landen). En het afgelopen half jaar is er minder gevlogen dan gemiddeld, vanwege uitzendingen naar Amerika en Japan. Basiscommandant Marcel van Egmond gaf aan dat avondvliegen zoveel mogelijk in de simulator geoefend wordt, maar een deel moet daadwerkelijk gevlogen worden.
Er is op aangestuurd om dit zoveel mogelijk te doen tijdens oefeningen in het buitenland. Daarom is dit winterseizoen maar drie keer een week avondgevlogen. En dat helpt dan om minder klachten te krijgen. De werkgroep Klachten die alle klachten analyseert, vroeg aan het hoofd bureau Geluid of de reacties van defensie op de klachten ook gedeeld kunnen worden met de werkgroep zodat het hele proces van klacht indienen tot klacht afhandelen beter gevolgd kan worden.
Nieuwe vliegroute:
De basiscommandant liet weten dat hij van plan is om een nieuwe vliegroute in gebruik te gaan nemen. Bij de start richting het westen wordt nu via/langs Dronryp gevlogen en daarna wordt naar het noorden afgebogen richting het oefengebied boven de Noordzee. In de nabije toekomst wil hij de oude vliegroute tussen Menaam en Dronryp activeren. Hierdoor wordt het geluid beter verdeeld. Ook zorgt dat ervoor dat de geluidsruimte binnen de geluidscontour beter benut kan worden. Nu is er aan de zuidkant snel een overschrijding, terwijl de geluidsruimte richting Menaam al decennia lang niet benut wordt. Het zorgt ervoor dat de vliegbasis beter kan oefenen binnen de bestaande geluidsruimte. Beide routes kunnen voor de helft gevlogen worden. Een precieze verdeling kan later afgestemd worden met de verschillende dorpen. Menaam krijgt bij gebruik van deze nieuwe route wat meer last, Marsum en Dronryp waarschijnlijk wat minder. Van Egmond deelde ook mee dat de route langs/via Dronryp voortaan iets zuidelijker gevlogen gaat worden. Dus niet meer bij Dronryp afbuigen na het noorden, maar nadat Dronryp gepasseerd is. Voor Dronryp weer gunstiger, voor Menaam ook iets. Op verzoek van Geert Verf werd afgesproken om dit over ca 2 jaar te evalueren met de betrokken dorpen. Via de meetpunten in Dronryp en Menaam kunnen de effecten goed gemonitord worden. De Auditcommissie van het permanent geluidsmeetnet zal dat ongetwijfeld gaan doen.
Minder hoge geluidspieken:
Gerard Veldman uit Koarnjum deelde namens de Auditcommissie mee dat het aantal hoge geluidspieken (boven de 115 dB(A) sterk gereduceerd is. Sinds december 2024 vliegen de F-35’s iets hoger bij de start. Pieken boven de 115 decibel komen nu nog maar incidenteel voor. De volgende stap is om de hoge pieken boven de 110 dB(A) verder te reduceren. Dat kan door de F-35 kortdurend met naverbrander te laten starten. Hierdoor zitten de vliegtuigen veel hoger bij Marsum en Jelsum. De afgelopen twee jaar zijn zogenaamde vergelijkingsvluchten gehouden. Via het geluidsmeetnet werd inzichtelijk dat dit inderdaad het aantal geluidspieken reduceert. Niet alleen voor Marsum en Jelsum, maar ook voor Koarnjum, Britsum en Stiens (bij oostelijke start) en Ingelum, Bitgummole en Bitgum bij westelijke start en zeker bij start vanaf de korte startbaan. Het levert een licht nadeel op voor de Leeuwarder wijk Westeinde. Bij oostelijke start geeft het kortdurend een iets hoger geluidsniveau. Het gaat om 1,7 tot 2,6 dB(A) verhoging. Dat is nauwelijks waarneembaar. Op 15 april heeft de Auditcommissie de resultaten van de vergelijkingsvluchten gepresenteerd aan de verschillende dorpen en wijken. Er was commitment om de vliegbasis te vragen vaker met naverbrander te laten starten. Van Egmond gaf in dat overleg aan dat niet alle vluchten zo gevlogen kunnen worden, omdat de geluidscontouren dat niet toelaten, maar wel dat hij bereid is dit zoveel mogelijk (70-75%) te doen. Graag hoort hij wat de wensen zijn. Bijvoorbeeld in de zomer wel en in de winter niet, of net andersom. De Auditcommissie zal dit oppakken. Afgesproken werd dat dit over ca twee jaar geëvalueerd zal worden.
Wet op Defensiegereedheid
Basiscommandant van Egmond benadrukte nog eens dat deze wet de mogelijkheden gaat bieden om bij dringende urgentie te kunnen afwijken van de normale vliegtijden. Dit kan bijvoorbeeld nodig zijn als tijdens de zomer een aantal vliegers op uitzending moet, maar nog een tekort aantal uren aan nachtvluchten gemaakt heeft. Dan kan zomerdag incidenteel tot 01.00 of na 4.30 uur in de nacht gevlogen gaan worden (eventueel verdeeld over meerdere vliegvelden). Maar niet meer dan absoluut noodzakelijk is. Als werkgever wil v. Egmond de vliegbasis zo weinig mogelijk openstellen op deze tijden. Maar hij benadrukte wel het belang ervan. Bijna alle missies bij uitzendingen worden ‘s nachts gevlogen. De vliegers moeten dat goed beheersen. ‘s Nachts vliegen tikt zwaarder aan voor vulling geluidsruimte, maar daar tegenover staat dat bij uitzending er minder gevlogen gaat worden. Het betekent dus niet dat de geluidscontouren hierdoor overschreden worden. Verf en Veldman brachten in dat ze Defensie middels een Zienswijze (https://marssum.info/geluidscontouren-vliegbasis-kunnen-in-de-toekomst-overschreden-worden/) gevraagd hebben om dit pas te gaan doen als alle andere mogelijkheden uitgeput zijn. De woorden van v. Egmond lijken hier bij aan te sluiten. De Raad van State heeft in een advies zijn fiat (met enkele voorwaarden) gegeven aan deze wet. De Tweede Kamer zal de wet nog behandelen. Veldman en Verf zullen bij de Kamerleden nog eens benadrukken de geluidscontouren blijvend te respecteren. Het is de enige zekerheid die omwonenden hebben. Guusje van Vuuren van Defensie verwacht dat in het 1e of 2e kwartaal van volgend jaar de procedure voor invoering van deze wet afgerond is.
Uitbreiding grondgebonden geluid:
In december ’25 heeft Defensie laten weten het grondgebonden geluid in minuten te willen uitbreiden met 20%. Vanuit omwonenden zijn hierover eerder ook zienswijzen ingediend (https://marssum.info/uitbreiding-milieuruimte-vliegbasis-leeuwarden/). Tijdens de vergadering werd de basiscommandant gevraagd naar de reden van de gewenste uitbreiding. Komen er meer vliegtuigen? Is het onderhoudsschema verhoogd? Van Egmond legde uit dat de huidige geluidsruimte voor testen van de F-35’s per dag gelimiteerd is. Soms schieten ze erover heen. Dan moet de test de volgende dag afgemaakt worden. Per saldo kan dat zelfs iets meer geluid betekenen, maar het voldoet dan wel aan de norm per dag. Uitbreiding van de norm kan inhouden dat het testen wel op 1 dag afgemaakt kan worden. Dit najaar zal Defensie met een officiele reactie op de Zienswijzen komen. Wordt vervolgd dus.
Geluidsbelasting 2025 bleef binnen de norm:
De geluidsbelasting op jaarbasis bleef binnen de geluidscontouren. Eerder werd gevreesd voor een overschrijding vanwege het intensieve vliegen laat op de avond tijdens de Ramstein Flag. Dit was wel terug te zien in de hoge Nachtstraffactor (1,85 tegen gemiddeld 1,35), maar het zorgde niet voor een overschrijding. Het werd gecompenseerd door minder vluchten door oefeningen in het buitenland en slechts 1 week avondvliegen in het najaar.
Stukken zijn weer inzichtelijk:
Wilt u alle vergaderstukken zelf ook eens nakijken? Dat kan. Op de website van de COVM vindt u ze weer. Zie: https://www.covm.nl/de-covms/leeuwarden/vergaderstukken. Wel geanonimiseerd omdat de AVG privacyregels niet meer toelaten dat namen genoemd worden.
Update geluidsisolatie:
De staatssecretaris zal in het 3e kwartaal van dit jaar een standpunt innemen over de update van de geluidsisolatie. Vorig jaar februari heeft de Stuurgroep een advies hierover gegeven. Binnen Defensie wordt dat nu uitgewerkt. Den Drijver vond het nu, na het aantreden van de nieuwe bewindspersonen, wel lang stil blijven en hoopt op spoedig vervolg. Verf vroeg aan Defensie om voor de standpuntbepaling van de staatssecretaris in het 3e kwartaal, opnieuw met elkaar in gesprek te gaan, zodat alle adviezen nog eens goed de revue kunnen passeren. Alle eventuele bedenkingen kunnen dan weggenomen worden. De bewoners wachten al heel wat jaren. Ze zitten met vragen of ze de kapotte ramen nu wel of niet kunnen laten vervangen en of ze nu ook akoestisch en thermisch isolatieglas kunnen laten plaatsen. Wachten kan niet meer.
En verder:
- Werd Anton den Drijver hartelijk bedankt voor zijn bijdrage aan de COVM, de Stuurgroep en de Auditcommissie. Gedurende 12 jaar was hij een drijvende kracht. Mede door zijn inspanningen is het geluidsmeetnet goed ontwikkeld, kwam er een advies m.b.t. de geluidsisolatie en werden bruggen tussen omwonenden en Defensie gebouwd. De Auditcommissie zal later nog afscheid van hem nemen.
- Guusje van Vuuren van Defensie liet weten dat Defensie de omzetting van de geluidsmaat “Kosteneenheid” naar “Lden” aan het onderzoeken is. Ze weegt drie opties af. Verf vroeg of het mogelijk was om de regio nu al te betrekken in de afwegingen van de verschillende opties, zodat ze later niet voor een vaststaand feit komen te staan. “De regio denkt graag pro-actief met u mee”! Omzetting van de geluidsmaat kan risico’s met zich meebrengen. Die moeten we voor zijn.
- Liet van Egmond weten dat het meest intensieve vliegdeel van de WIC in Noorwegen gevlogen zal worden. Hiermee wordt tegemoet gekomen aan een wens van de COVM. Wel zal week 28 een intensieve vliegweek zijn. Tot de zomer zal er ook wat meer gevlogen worden dan gemiddeld vanewege de WIC. Het kan zijn dat er drie “Waves” op een dag gevlogen gaan worden i.p.v. twee.
- Zal de QRA weer een tijdje vanaf vliegbasis Leeuwarden gaan vliegen.
- Nodigde van Egmond de buren van harte uit voor het concert van de Luchtmachtkapel. Met dit concert willen Vliegbasis Leeuwarden en de Koninklijke Luchtmacht hun dankbaarheid uitspreken naar alle buren en omwonenden, als blijk van waardering voor de betrokkenheid en het begrip gedurende het jaar. Zie: https://marssum.info/burendag-vliegbasis-leeuwarden/
- Blijft de MQ9 Reaper nog langer in Roemenië.
- Heeft de Omgevingsvergunning van de vliegbasis in december en januari ter inzage gelegen. Er zijn Zienswijzen ingediend. Middels een nota van Antwoord zal de reactie gedeeld worden. De Wet Natuur Beheer is vernietigd. Het wachten is op een nieuw besluit.
- Is het gezondheidsonderzoek (gevolgen vliegtuiglawaai en specifiek kans op gehoorschade)) per 1 febrauri van start gegaan. Het RIVM voert dit uit in opdracht van Defensie.
- Zal de volgende COVM vergadering gehouden worden op 9 november 2026.
Gerard Veldman uit Koarnjum
Geert Verf uit Marsum
